Sertleşme Boşalma Anatomisi
Sertleşme ve boşalma sürecinde başta penis olmak üzere prostat, seminal veziküller, vaz deferens, pelvik taban kasları ve periüretral çizgili kaslar rol oynamaktadır.
Vaz deferens, epididimin kuyruk kısmından başlar, testisin arka kısmından yukarı doğru uzanır. Ortalama 30–35 cm uzunluğunda ve 2–3 mm genişliğinde olup seminal vezikül kanalıyla birleşerek ejakülatör kanalı oluşturur.
Prostat, mesanenin hemen alt kısmına yerleşmiş, erişkinde ortalama 18 gr ağırlığında, fibromüsküler bir stroma içinde 30–50 adet tübüloalveoler gland içeren sekretuar bir organdır. Prostatın, hafif alkali olan salgısı çinko, spermin, kolesterol, proteazlar, asit fosfataz, sitrik asit ve fosfolizin içerir. Salgının alkali yapısı spermatozoanın ovumu döllemesi için uygun ortamın sağlanması bakımından son derece önemlidir.
Mesane boynu semen depolanan alanın hemen proksimalinde fizyolojik bir internal sfinkterik mekanizma oluşturur. Adrenerjik sinirlerden zengin olan bu kısmın uyarılması durumunda mesane boynu kapanarak ejakülatın geriye kaçmasına engel olur.
Seminal veziküller, mesane tabanının arkasında yer alan, boyu 5–10 cm, genişliği 3–5 cm olan bir çift glandüler yapıdır. Boşaltıcı kanalları vaz deferens ile birleşir ve duktus ejakülatoryusu oluşturur. Ejakülat volümünün %50–80’ini oluşturan ve ortalama 2 ml olan sekresyonu, spermatozoa gelişimi için oldukça önemli olan früktoz içerir.
Penis
İki korpus kavernozum ve bir korpus spongiyozumdan oluşan, hem çiftleşme hem de idrar boşaltmada rol alan organdır. Distalde birbirine yapışık olan korpus kavernozumlar, simfizis pubisin altında birbirlerinden ayrılarak iki krus oluştururlar. Her bir krus, iskiyon pubis kemiğinin altındaki tüberositas iskiiye yapışır. Simfizis pubis ile korpus kavernozumlar arasındaki ligamentum suspansoryum, penis ile kruslardan sonraki ikinci fiksasyon noktasını oluşturur. Bu iki fiksasyon noktası, cinsel birleşme sırasında penisin arka kısmının sabitlenmesini sağlar.
Her bir korpus, elastik liflerden fakir, kollajen liflerden zengin ve distansibilitesi sınırlı olan tunika albigunea ile sarılıdır. Bu yapı sertleşmede önemlidir. Tunika albigunea, sertleşmede ancak kollajen liflerin izin verdiği kadar genişler ve kendisini delip geçen perforan venleri sıkıştırarak venöz dönüşü engeller ve kemiksi sertleşmeye katkıda bulunur.
Kavernozal cisimler, tunika albiguneanın dışında, buck fasiyası adı verilen fibröz bir kılıfla sarılıdır. Bu kılıf her iki korpus kavernozum arasına girer ve korpus spongiyozumla kavernozumlar arasında da bir tabaka yapar. Buck fasiyası, sertleşmede, sirkumfleks venler ve derin dorsal veni sıkıştırarak rijiditeye katkıda bulunur.
Penisin derisi yağdan yoksun olup hemen altında, gevşek ve areolar yapıdaki colles fasiyası yer alır. Bu fasiya glansın altından başlayıp skrotumu da sararak ürogenital diyaframa kadar uzanır ve karın ön duvarında skarpa fasiyası ile devam eder.
Dartos fasiyası, cilde sıkıca tutunan düz adale tabakası olup skrotumun aynı isimli fasiyasının uzantısıdır.
Penisin arterleri
Penisin kan akımı, internal iliak arterin dalı olan internal pudental arterden gelir. İnternal pudental arter önce iki küçük dal vererek üretra ve korpus spongiyozumu besler (bulber ve üretral arterler), sonra krusların 1/3 arka kısmından korpus kavernozumların içine kavernozal arterleri verir ve derin dorsal arter olarak, korpus kavernozumların sırtında glansa kadar uzanır. Korpus kavernozumda, sertleşmenin sağlanması için gereken kanın % 70’i kavernozal arterle, % 30’u derin dorsal arterle sağlanır.
Penis dorsumunda derin dorsal ven, iki dorsal arter ve iki dorsal sinir, buck fasiyası altında bir arada seyrederek nörovasküler bandı oluştururlar. Penis içinde dağılan arterler giderek incelir ve sonuçta spiral şeklindeki helisin arterleri oluşturur. Bu arterlerin genişlemesiyle, düz kas ve endotelden oluşan sinüzoidal boşluklar meydana gelir (kavernozal sinüsler). Sertleşmede kanı depolayan ana yapı burasıdır.
Penisin venleri
Venöz dönüş 3 yolla olur. Yüzeyel dorsal ven, glanstan küçük bir miktar kanı prepisyum kanını alarak eksternal pudental vene dökülür. Derin dorsal ven buck fasiyası altında tek bir ven olup, korpus kavernozumun 1/3 ön kısmını drene ederek preprostatik pleksusa dökülür. Kavernozal venler kruslardan çıkarak internal pudental ven aracılığıyla internal iliak vene dökülür.
Bulbospongiyöz (bulbokavernöz) kas, perinenin orta hattında, anüsün önünde iki simetrik bölümden oluşmaktadır. Bu kas, perineal cisim ve rafeden başlayıp penis bulbusunu sararak önde kavernöz cisim üzerine uzanarak sonlanır.
İskiyokavernöz kas, penisin krusunu sarar. Krus penisin arkasından her iki tarafta iskiyal kabartılara ve kollara bağlanır.